Waarom het toezicht in de semi-publieke sector vaak faalt

GITP |

Rienk GoodijkHet toezicht op (semi-) publieke organisaties is niet goed doordacht en heeft geen gelijke tred gehouden met de toegenomen complexiteit van maatschappelijke ontwikkelingen.

Door: Rienk Goodijk

Waarom faalde het toezicht op (semi-) publieke organisaties zo opvallend vaak in de laatste jaren? De misstanden bij Philadelphia, Rochdale en InHolland werpen de vraag op of het governancemodel nog wel voldoet. Ik denk van niet. Het moet mee met de tijd.

In de afgelopen jaren heeft het vertrouwen in de (semi-)publieke sector nogal wat averij opgelopen. Allerlei misstanden haalden de media en kenden door de bank genomen de zelfde conclusie: het toezicht heeft gefaald.

Het was een reden voor de Universiteit van Tilburg en GITP om een leerstoel Governance in de (semi-) publieke sector in te stellen, die ik begin maart officieel aanvaardde met mijn oratie ‘Toezicht in semipublieke organisaties: leren we van de misstanden?’. 

Hinken op twee benen
Ik ben tot de conclusie gekomen dat de bestuurlijke misstanden, naast fouten, verkeerde inschattingen en immoreel gedrag niet los gezien kunnen worden van de geleidelijke deregulering, de toegenomen eisen van de marktwerking en de grotere complexiteit en hybriditeit van organisaties. Organisaties hinken op twee benen. Enerzijds zijn ze zeer ondernemend en ingesteld op concurrentie. Anderzijds zijn ze onveranderd verankerd in hun maatschappelijke rol, het wezen van hun bestaan. Raden van Commissarissen en Raden van Toezicht blijken moeite te hebben met het toezicht op die balans. 

Nooit doordacht
Tijdens de eerste flirts met marktwerking in de jaren negentig, is het RvC-model van de marktsector een op een overgenomen door semipublieke ondernemingen. En is daarna niet noemenswaardig doorontwikkeld. Zo houdt de RvT zich te eenzijdig bezig met het toezicht op het financieel beleid en zou zij zich ook rekenschap moeten geven van het publieke belang en de tevredenheid van stakeholders (zoals cliënten) over de kwaliteit van de dienstverlening. Kortom: toezicht in de semipublieke sector is conceptueel nooit goed doordacht en heeft zich vooral pragmatisch op basis van de veranderende praktijk ontwikkeld.

Nieuw model:  de aanzet
Deze leerstoel stelt mij in de gelegenheid om bij te dragen aan nieuwe concepten van toezicht. In mijn volgende bijdrage leest u over de eerste aanzet naar een nieuw model.

Prof.dr.ir. Rienk Goodijk
Prof.dr.ir. Rienk Goodijk is als senior consultant binnen GITP verantwoordelijk voor het onderzoek en advieswerk op het gebied van (inter)nationale corporate governance, arbeidsverhoudingen / stakeholdermanagement en medezeggenschap. Daarnaast is hij parttime hoogleraar Interne Arbeidsverhoudingen en Corporate Governance, verbonden aan de Faculteit Bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen. Op 11 maart hield Goodijk zijn oratie voor de bijzondere leerstoel Governance in de (semi)publieke sector. De leerstoel is 1 september 2010 ingesteld bij het Centrum voor het Bestuur van de Maatschappelijke Onderneming (CBMO) van de TiasNimbas Businessschool van de Universiteit van Tilburg. Voorlopig voor één dag per week voor een periode van vijf jaar.


 

Geef uw reactie op "Waarom het toezicht in de semi-publieke sector vaak faalt" geschreven door GITP