OR en reorganisaties: polderen is uit!

GITP |

Als het tijdens een reorganisatie spannend wordt  tussen de OR en de bestuurder, is het heel normaal dat OR-leden last krijgen van stress. Zeker als de bestuurder de druk opvoert. Hoe zorgt een OR ervoor dat hij ook in deze fase van het proces invloed kan blijven uitoefenen?

Auteur: Rob van Etten

Weinig OR’en realiseren zich welke invloedmogelijkheden er zijn als het om reorganisaties gaat. Door het adviesrecht op te rekken ontstaan er onderhandelingsmogelijkheden waarmee wel degelijk winst is te behalen. Maar, dan moet de OR wel bereid zijn en het lef hebben het spel mee te spelen.

Nog meer ontslagen?!!
Als een bestuurder een reorganisatie wil doorvoeren is hij verplicht daarvoor advies te vragen aan de OR. Maar wat als de bestuurder bij zijn adviesaanvraag aangeeft dat de OR snel moet handelen, omdat er anders nog meer ontslagen vallen? Of nog erger, dat anders de deuren moeten sluiten?! Er is geen ondernemingsraad die dat op zijn geweten wil hebben. Veel ondernemingsraden zijn voor dit soort dreigende taal of zelfs manipulatie gevoelig en zullen snel buigen. In de praktijk zo’n 80%. Want, wat gebeurt er als er op basis van de huidige adviesaanvraag van de bestuurder geen goed beeld kan worden gevormd over wat er precies speelt in de reorganisatie? Dan zal de OR de bestuurder om extra informatie moeten vragen. En dat kost tijd, met alle gevolgen van dien.

Zakelijker, harder en vasthoudender
De vraag is hoe serieus de ondernemingsraad dreigementen van de bestuurder moet nemen. Is het niet simpel een tactiek om zijn reorganisatieplan er snel en zonder wijzingen doorheen te krijgen? In medezeggenschapland geloven nog velen in de romantiek van het polderen. We worden er in Nederland tenslotte mee grootgebracht. Maar, met polderen bereik je weinig als de andere partij niet bereid is te overleggen, niet bereid is alle informatie te delen, geen inzage geeft in gemaakte afspraken met andere partijen.
Polderen is uit. De wereld is de laatste jaren een stuk zakelijker en harder geworden. De OR moet daarin mee en op een zakelijke manier in gesprek over wederzijdse belangen. Conflicten horen er, in tegenstelling tot het poldermodel waarin de relatie centraal staat, gewoon bij. Dat betekent dat een OR zakelijker moet optreden en harder en vasthoudender moet zijn. Dat brengt de nodige stress en spanning met zich mee, waar ieder OR-lid op zijn eigen manier mee omgaat. Gedachtespinsels over ‘wat als’ maken het voor veel OR’en lastig om door te pakken. Zeker als, wat nog wel eens gebeurt, OR-leden ook individueel door de bestuurder worden benaderd.

Kijken naar de feiten
Om vat te krijgen op de besluitvorming rond een reorganisatie is het zaak – om voordat het echt spannend wordt -scherp op het netvlies te hebben waar je als OR voor wilt gaan.
Stel dat een OR in de adviesaanvraag een sociaal plan en een financiële onderbouwing van de reorganisatie wil zien, maar het niet krijgt van de bestuurder. Is de OR dan bereid om een volgende stap te zetten? En wat is die stap dan? Wat helpt is te realiseren wie verantwoordelijk is voor het feit dat er een volgende stap in het escalatieniveau genomen moet worden. Is de OR dat zelf of is het de bestuurder? Als de bestuurde weigert de gevraagde informatie te delen, is de bestuurder simpelweg verantwoordelijk. Daarnaast helpt het om het proces rationeel te maken. Kijk alleen naar de feiten. Is het realistisch om positief te adviseren als je als OR niet over alle informatie beschikt?

Het spel meespelen
Zoals de meeste bestuurders al lang doen, zal ook de OR  onderhandelingen rond een reorganisatie moeten gaan zien als een spel. Dat vergt bereidheid en lef om dit spel te spelen. Is de OR bereid om als hij het niet eens is met de gang van zaken, bijvoorbeeld een advocaat erbij te halen? Door alleen al de opdrachtbevestiging voor de advocaat ook in kopie naar de bestuurder te sturen, geeft de OR een belangrijk signaal af. Het kan best zijn dat de bestuurder na dit signaal wél bereid is informatie te delen.

Bekend praktijkvoorbeeld

Een bestuurder huurt regelmatig een extern bureau in. Bijvoorbeeld een bedrijfsmakelaar die gaat kijken wat een bedrijfsonderdeel doet in de markt, of een adviesbureau dat de opdracht krijgt te analyseren hoe een bedrijfsonderdeel er financieel voorstaat. Als de bestuurder dat doet zonder advies aan de OR te vragen, wat wel verplicht is, heeft de bestuurder al een stap gezet. Vaak wordt dit door de OR op een gegeven moment als normaal beschouwd. Maar eigenlijk laat de OR daar een belangrijk beïnvloedingsmoment passeren.
Als er binnen de OR spanning ontstaat over wat te doen, is het dus zaak om te realiseren dat de bestuurder, of hij het nu wel of niet bewust heeft gedaan, geen adviesaanvraag heeft ingediend. Een excuus van de bestuurder doet daar niets aan af. De OR kan alsnog vragen wat de opdracht is, en bekijken of er ingestemd kan worden met de adviesrichting van het externe bureau. In principe kan de OR zelfs een adviesaanvraag afdwingen. Als de bestuurder het vervolgens vervelend vindt dat de OR zich daar druk over maakt, is het aan de OR daar een twist aan te geven door een volgende stap te zetten.

Conflicthantering en mediation
Medezeggenschap bij reorganisaties zal steeds meer gaan om conflicthantering en mediation op basis van de feiten, terwijl het hoofddoel – het gezamenlijk zoeken naar oplossingen die in wederzijds belang zijn – hetzelfde blijft. Het komt voor ondernemingsraden in deze tijd aan op lef om op een gegeven moment te gaan schaken.

Meer weten over de beïnvloedingsmogelijkheden van de OR bij reorganisaties?
Download de whitepaper ‘Meer invloed op de reorganisatie’.

Over Rob van Etten
Rob van Etten is senior consultant bij de GITP-adviesgroep OR Consulting. Hij adviseert ondernemingsraden in de profit sector bij organisatieveranderingen, reorganisaties en voorgenomen verkoop, fusie en overname. Daarnaast werkt hij voor ondernemingsraden bij gemeenten, (regionale) samenwerkingsverbanden, zelfstandige bestuursorganen, provincies, rechtbanken en gerechtshoven.

Gratis online seminar:  Meer invloed op de reorganisatie!  
Besluitvorming en beïnvloedingsmogelijkheden van de OR

Donderdag 21 november 2013 | 20.00 – 21.00 uur
Presentatoren: Rob van Etten en Arjan Broere, senior trainer/adviseur 

Meer informatie + aanmelden? Klik hier
.

 

 


 

Geef uw reactie op "OR en reorganisaties: polderen is uit!" geschreven door GITP