Cijfers vertellen een OR vaak meer dan gedacht

GITP |

Veel OR-leden gaan er vanuit dat de balans en de resultatenrekening een goed beeld geven van hoe hun organisatie er financieel voor staat. Deze cijfers zeggen echter alleen iets over het afgelopen jaar, terwijl voor een ondernemingsraad de toekomst veel belangrijker is. Daar is immers nog invloed op uit te oefenen.

Door: Carla de Bont

Door de financiële cijfers te koppelen aan signalen van de bestuurder en de achterban kunnen zonder de bedrijfsfinanciën compleet te snappen, de nodige conclusies over de toekomst getrokken worden. Je hoeft als OR-lid dan ook geen doorgewinterde boekhouder te zijn om de financiën te snappen.

Signalen herkennen
Er zijn voor een ondernemingsraad veel handvatten beschikbaar om het gesprek aan te kunnen gaan over signalen die duiden op bijvoorbeeld de sluiting van een vestiging, de verkoop van een bedrijfsonderdeel, een reorganisatie of samenvoeging van bedrijfsonderdelen. Belangrijk om je daarbij te realiseren is dat niet iedereen van de OR thuis hoeft te zijn in de financiën. Een aantal OR-leden met affiniteit voor de cijfers kan zich verder ontwikkelen om signalen te herkennen die richtinggevend zijn voor:

  • hoe de organisatie ervoor staat;
  • wat er gebeurt;
  • wat er staat te gebeuren.

Tussen de regels door
De balans en de resultatenrekening (ook wel winst- en verliesrekening genoemd) in het financieel jaarverslag geven zicht op het verleden. Maar in de toelichting op de cijfers van de directie – en vaak ook van de raad van commissarissen of raad van toezicht – wordt er soms tussen de regels door veel gezegd over de toekomst. Bijvoorbeeld dat gekeken moet worden naar de toegevoegde waarde van bepaalde afdelingen, het in verhouding brengen van opbrengsten en kosten of een optimalisatie van de bedrijfsprocessen. Dan mogen er bij de OR bellen gaan rinkelen en wordt het tijd om daar bij de bestuurder op door te vragen. Bijvoorbeeld zijn er plannen om afdelingen af te stoten, te investeren, besparingsmaatregelen te treffen of om bepaalde activiteiten uit te besteden?

Kengetallen zeggen veel meer
Bovendien kan blindstaren op de balans, resultatenrekening en ook de kwartaalrapportages leiden tot onaangename verrassingen. Want deze cijfers kunnen een positiever beeld geven dan de financiële situatie in werkelijkheid is. Bijvoorbeeld wanneer een bedrijfsonderdeel wordt verkocht, zien de cijfers op de resultatenrekening er positief uit, maar ze zeggen niets over hoe de core business ervoor staat. Andersom geldt hetzelfde. Wanneer een organisatie in één keer de voorziening neemt voor een reorganisatie, bijvoorbeeld voor de te verwachten kosten voor het sociaalplan, dan lijkt het misschien een slecht jaar op de resultatenrekening. Maar het kan best zijn dat in tegenstelling tot eerdere jaren, de core business winst heeft gemaakt. Hoe de cijfers van de balans en resultatenrekening zijn opgebouwd is dus net zo, zo niet belangrijker dan de cijfers die onder aan de streep staan. Samen met de toelichting van de bestuurder zijn het deze cijfers aangevuld met de kengetallen, die een belangrijk doorkijkje geven naar de toekomst.

Belangrijke kengetallen zijn:

  • Solvabiliteit geeft informatie over of op lange termijn de schulden kunnen worden betaald
  • Rentabiliteit geeft informatie over het rendement dat investeerders en aandeelhouders krijgen op hun investeringen. Voor 2% rendement gaan investeerders en aandeelhouders geen risico lopen, dan zetten ze het geld liever op de bank.
  • Liquiditeit: geeft informatie over of op korte termijn aan de betalingsverplichtingen kan worden voldaan; kunnen deze maand de leveranciers en de salarissen worden betaald? Als de liquiditeit te laag wordt is dat een belangrijk signaal; Zit er een faillissement aan te komen? Moet er surseance van betaling aangevraagd worden? Hoe staat het met het werkkapitaal, oftewel wat heeft de organisatie op dit moment in de knip?

Lees ook het artikel ‘Meer doen met cijfers en stukken’

Vraag het de controller
Veel OR’en vinden het moeilijk om vast te stellen hoe hoog het werkkapitaal voor hun organisatie moet zijn, om te kunnen spreken van een gezonde financiële situatie. Daarvoor kun je als OR simpelweg bij de controller aankloppen. Je kunt hem vragen op welke cijfers hij let en wanneer bij hem de seinen op groen of op rood staan. De algemeen directeur gaat immers niet glimmen als je het met hem op deze manier over de cijfers wilt hebben. Hij of zij wordt enthousiast als je vraagt naar de nieuwe ontwikkelingen, het beleid voor de toekomst, en welke activiteiten er ontplooid worden. Voor de controller zijn de cijfers zijn vak. Hij wordt wel enthousiast als je met hem de cijfers induikt. Wel even afstemmen met de bestuurder, want anders weet de controller niet wat hij wel en niet mag vertellen en geeft hij minder informatie dan wanneer je wel even afstemt. Als na het gesprek met de controller er zorg is over de cijfers, is het zaak dit te vertalen in onderwerpen voor het overleg.

Maak het niet te ingewikkeld
Voor het volgen van en meedoen aan de discussie over de bedrijfsfinanciën is uiteraard enige basiskennis van financiële begrippen en van de cijfers achter de jaarrekening noodzakelijk. Maar maak het vooral niet te ingewikkeld. Je kunt als ondernemingsraad heel veel door gebruik te maken van gezond boerenverstand, signalen uit de achterban en door de complete bandbreedte van de OR-samenstelling te benutten.

Over Carla de Bont
Carla de Bont is senior trainer en adviseur voor ondernemingsraden en bestuurders bij de adviesgroep Medezeggenschap van GITP. Ze leert ondernemingsraden kritisch kijken naar de plannen van de directie en laat hen zelf initiatieven ontwikkelen om invloed te krijgen op het organisatiebeleid. Het accent ligt daarbij op het breder kijken dan de personele belangen en de korte termijn. Carla is vooral actief in de zakelijke dienstverlening, bouw en ingenieursbedrijven, productiebedrijven, zorg en detailhandel. De grootte van organisaties waar zij over de vloer komt, is zeer divers. Van een klein familiebedrijf met een ondernemingsraad van vijf leden en een onderneming met verschillende vestigingen in Nederland tot grote internationale en beursgenoteerde ondernemingen. Ze is auteur van het ‘OR en doelgericht communiceren’ en als trainer betrokken bij de training Inzicht in jaarverslagen en begrotingen.

LinkedInprofiel Carla de Bont

 


 

Geef uw reactie op "Cijfers vertellen een OR vaak meer dan gedacht" geschreven door GITP
 

Reacties

door Alexander van Bergen op 22-11-2017 | Reageren

interessant stuk! Wat ik me wel afvraag, is het verplicht van een onderneming om de financieel cijfers als geheel aan te bieden aan de OR, of kan de OR ook eisen om de cijfers bijvoorbeeld per kernbedrijf, dochterbedrijven etc. te ontvangen ?