Talentontwikkeling: iedereen kan een Dafne Schippers worden… of niet?

GITP |

Als ‘gewone’ mensen de kans krijgen om tien jaar intensief te oefenen, kunnen ze buitengewoon presteren. Oftewel: talent bestaat niet. Iedereen kan een topatleet, topschaker of topmuzikant worden. Dat is de stelling van psycholoog Anders Ericsson in zijn onlangs in het Nederlandse verschenen boek Piek, hoe gewone mensen buitengewoon kunnen presteren. Deze redenatie klopt niet en is oude wijn in nieuwe zakken.

Door: Anthon van der Horst

 

Net als de oude Sovjet psychologen stelt Ericsson in zijn boek dat alles leerbaar is, zelfs tot een excellent niveau, mits je toegang hebt tot de juiste middelen en vooral maar blijft leren en oefenen. Hoe het individu in elkaar steekt doet er niet toe. Vergelijk het met een bloem. Een bloem kan alleen bestaan bij de gratie van water en grond. Maar vormen het water en de aarde de bloem? Nee natuurlijk niet. Talent is een kwestie van de juiste aanleg in combinatie met leren en oefenen.

 

Talent: een kwestie van oefenen?
In het FD-artikel Talent? vooral hard blijven doorwerken van vorige week, vertelt Ericsson dat hij na 30 jaar onderzoek tot de conclusie komt dat talent niets meer is dan de dingen die we hebben geleerd. ‘Ik moet de eerste persoon nog tegenkomen die zonder te oefenen iets bijzonders meteen kan. Ik heb in al die jaren geen enkel geval kunnen vinden van uitzonderlijk talent dat niet plausibel te verklaren is met oefenen.’

 

Het verband tussen oefenen en presteren
Onderzoek van Malcom Gladwell en vele andere psychologen halen de redenering van Ericsson onderuit. Zij laten zien dat genen (aanleg) en omstandigheden (middelen) samen de basis vormen van gedrag (talent). Het NRC-artikel 10.000 uur oefenen maakt nog geen expert uit 2014 trekt zelfs het verband tussen prestatie en oefenen in twijfel aan de hand van een meta-analyse van Amerikaanse psychologen, waarin gegevens uit 88 onderzoeken met in totaal ruim elfduizend proefpersonen, zijn gecombineerd.

 

Meetbare factoren voor talentontwikkeling
Maar, ook al zouden we meegaan in de redenering dat uitzonderlijke prestaties sec het resultaat zijn van vele jaren leren en ontwikkelen, dan is het belangrijk om te onderzoeken welke factoren ervoor zorgen dat dit iemand lukt. Hoe snel leert iemand? Hoeveel doorzettingsvermogen heeft iemand? Kan iemand met teleurstellingen omgaan? Et cetera. Stuk voort stuk factoren die gemeten kunnen worden en waaruit zal blijken dat er tussen mensen onderling op dit gebied grote verschillen zijn. Motivatie en doorzettingsvermogen kun je meten met drijfveren- en persoonlijkheidsonderzoek, snelheid van informatie opnemen met een intelligentietest. Verder zijn met elk goed assessment de omstandigheden waarin iemand komt te werken in kaart te brengen, op basis waarvan je een inschatting kunt maken van de ontwikkelmogelijkheden die iemand krijgt. Hoe rijker, hoe groter de kans op talentontwikkeling.

 

Prestaties beïnvloeden met intensieve leerprogramma´s
Overigens, en daar ga ik wel met Ericsson mee, kunnen organisaties nog veel meer en veel beter inspelen op omstandigheden die leiden tot beter presteren. Blended-learning programma’s met zijn hier goede voorbeelden van. Kortom, richt intensieve leerprogramma’s in, want daar zit de mogelijkheid tot beïnvloeding. Maar wek niet de indruk dat een ieder alles kan, als hij of zij maar beter zijn best had gedaan. Of nog erger, omdat de omstandigheden er niet waren is het niks geworden.

 

Verschillen zullen er altijd blijven
Individuele verschillen zullen altijd blijven bestaan en iedereen kan zich ontwikkelen, maar wel tot zijn eigen maximale niveau. Een topprestatie in atletiek, denksport of muziek is helaas niet voor iedereen weggelegd. Dat wél suggereren geeft veel onnodige stress en leidt tot teleurstellingen. Bovendien kan het ertoe leiden dat er in het hier en nu te weinig aandacht is voor ontwikkeling, omdat het volgens de redenering dat je 10 jaar intensief moet oefenen voordat je een topprestatie kunt neerzetten, eigenlijk al te laat is.

 

Lees ook de blogs Blended learning: dé sleutel tot gedragsverandering en Effectief en gericht ontwikkelen? Maatwerk voor iedereen.

 

Over Anthon van der Horst
Anthon van der Horst is senior-adviseur/psycholoog en regio-directeur bij GITP en publiceert regelmatig. Hij is onder andere mede-auteur van het Groot Psychologisch Modellenboek.


 

Geef uw reactie op "Talentontwikkeling: iedereen kan een Dafne Schippers worden… of niet?" geschreven door GITP
 

Reacties

door Mart op 19-08-2016 | Reageren

Je kunt op je vingers natellen dat die redenering niet klopt. Ik snap ook niet dat mensen zoiets echt geloven. Hoeveel mensen hebben niet jarenlang geprobeerd om te doen wat Dafne Schippers, Lionel Messi, Bill Gates of Oprah Winfrey doen en hebben het niet gered? Waarschijnlijk zeer velen maar dat verhaal wordt zelden of nooit verteld. Met de verkeerde lichaamsbouw wordt je geen topsporter en met een te laag IQ geen tweede Einstein, hoeveel je ook traint.