Stimuleren van zelfsturing: 10 tips voor de leidinggevende

GITP |

Een werkomgeving inrichten die zelfsturing bevordert, luistert best nauw. Hoe en in hoeverre kun je als leidinggevende zelfsturing bij medewerkers stimuleren en ontwikkelen? En, is elke medewerker én leidinggevende wel tot zelfsturing in staat? 10 tips om zelfsturing bij medewerkers te stimuleren.

Door: Marcel Wanrooy


Zelfsturing is niet nieuw. Sinds begin 19de eeuw komt zelfsturing om de zoveel tijd boven drijven als oplossing voor meer efficiency in de bedrijfsvoering. Denk aan de zelfsturende teams van de auto-industrie in de jaren ‘50 en ’60, de opkomst van netwerkorganisaties in de jaren ’90. Anno 2015 worden zelfsturende teams gezien als de oplossing voor de doorgeschoten groei van managementlagen en kostenbeheersing in combinatie met een betere dienstverlening. Daarnaast is volgens veel organisaties de zelfsturende medewerker het antwoord op de toegenomen functieflexibiliteit en de behoefte aan werknemers die zichzelf vanuit eigen verantwoordelijkheid blijven vernieuwen.

 

Is zelfsturing ontwikkelbaar?
Zelfsturing is niet voor iedereen even vanzelfsprekend. Bovendien zijn de persoonlijkheidseigenschappen waarop zelfsturing is gebaseerd moeilijk ontwikkelbaar. Belangrijke voorwaarden voor de aanwezigheid en de ontwikkelbaarheid van zelfsturing zijn de eigenschappen openheid, stabiliteit eigenwaarde, zelfredzaamheid en beheersingsoriëntatie (de verantwoordelijkheid bij zichzelf zoeken in plaats van bij de omgeving). Het is dus verstandig deze eigenschappen mee te nemen bij de selectie van nieuwe teamleden.

 

Starten met zelfsturing?
Lees in de whitepaper ‘De route naar zelfsturing’ wat zelfsturing oplevert, de risico’s en hoe je het aanpakt. Download de whitepaper

 

De invloed van de werkomgeving
De werkomgeving bepaalt in grote mate of medewerkers zich op de werkvloer ook daadwerkelijk zelfsturend gedragen. Naast de vanzelfsprekende match tussen taakeisen en persoonlijke capaciteiten, moet er ook een fit zijn tussen de waarden van de medewerker en de waarden van de organisatie. Daarnaast zijn veiligheid en bewegingsruimte om eigen werk te kunnen creëren en ambities te kunnen verzilveren belangrijke omgevingsfactoren die medewerkers stimuleren hun zelfsturend vermogen aan te boren. Aangezien de leidinggevende een bepalende rol vervult, heeft hij de sleutel tot zelfsturing binnen zijn team in handen.

 

De grootste fout: zelfsturing zien als een statisch plaatje
Een organisatie die zegt: ‘Jongens vanaf vandaag werken we met zelfsturende teams’, realiseert zich niet dat zelfsturing een proces is waarin je altijd onderweg bent naar meer zelfsturing. Zelfsturing zien als een statisch plaatje is de grootste fout die je als organisatie, maar ook als leidinggevende kunt maken. Het goede nieuws is dat je zelfsturing als leidinggevende dus kunt begeleiden. Op het ene moment gaat het goed en kun je omschakelen naar meer zelfsturing. Op het andere moment, wanneer je merkt dat medewerkers onzeker worden en fouten gaan maken, schakel je terug naar meer structuur.

 

De grootste uitdaging: oog hebben voor het proces
De grootste uitdaging voor een leidinggevende is oog hebben voor het proces van zelfsturing en daar situationeel op kunnen reageren. Op het ene moment loslaten, op het andere moment meer structuur bieden. Dat vraagt reflecterend vermogen: wat werkt wel, wat werkt niet? Kortom, een leidinggevende die zijn team begeleidt naar meer zelfsturing, kan dat alleen als hij zelf over voldoende zelfsturend vermogen beschikt.

 

De belangrijkste voorwaarde: vertrouwen
Zelfsturing is gebaseerd op vertrouwen. Geen vertrouwen, geen zelfsturing. Medewerkers hebben het gelijk door als de leidinggevende zegt dat hij zijn medewerkers de vrijheid geeft, maar ondertussen de touwtjes stevig in handen houdt. Dat frustreert en blokkeert zelfsturing. Algemeen geldt: hoe meer de leidinggevende vertrouwen heeft in zichzelf, hoe meer vertrouwen hij geeft aan zijn medewerkers.

 

Vaardigheden ontwikkelen om zelfsturing in uw team te stimuleren? In de GITP training Coachen van zelfsturende teams stuurt u zelf op wat werkt voor de ontwikkeling van effectieve zelfsturing in uw team.

 

10 tips om zelfsturing bij medewerkers te stimuleren:

  • Betrek de persoonlijkheidskenmerken voor zelfsturend vermogen en de match tussen individuele en organisatiewaarden bij het selectieproces van nieuwe medewerkers.
  • Benoem expliciet de intentie tot zelfsturing.
  • Zet kleine stapjes naar meer zelfsturing en stuur bij waar nodig. Zelfsturing is een groeiproces voor zowel medewerkers als leidinggevende.
  • Reserveer voldoende tijd voor de dialoog met je medewerkers.
  • Speel in op de behoeftes van individuele medewerkers, zelfsturing stimuleren is maatwerk.
  • Laat medewerkers hun eigen opdrachten formuleren.
  • Benoem de bijdragen en successen van de medewerkers en laat ze zichtbaar worden.
  • Herken stresspatronen en maak deze bespreekbaar.
  • Creëer een veilige werkomgeving waarin fouten kunnen worden gemaakt en medewerkers elkaar om hulp vragen en open met elkaar delen.
  • Geef het goede voorbeeld.

 

 

Over Marcel Wanrooy
Marcel Wanrooy is senior adviseur bij GITP. Hij coördineert de GITP leiderschapsprogramma’s en is voorzitter van de expertisegroep Leiderschap.


 

Geef uw reactie op "Stimuleren van zelfsturing: 10 tips voor de leidinggevende" geschreven door GITP